SEEbiz SlovenijaSEEbiz SlovenijaSEEbiz SlovenijaSEEbiz SlovenijaSEEbiz SlovenijaSEEbiz SlovenijaSEEbiz Slovenija
PODACI
 
Eurofond u posljednjih deset godina od prodaje akcija dobio najmanje 57 miliona eura
Autor/izvor: SEEbiz / Bankar.me / Vijesti
Datum objave: 04.08.2016. - 11:52:16
PODGORICA - Investicioni fond Eurofond je u posljednjih deset godina od prodaje akcija dobio najmanje 57 miliona eura. Od toga je 30 miliona uložio u kupovinu akcija, a 19,2 miliona platio svojoj upravljačkoj kompaniji Euroinvest po osnovu naknade za upravljanje.
Ovo pokazuju finansijski izvještaji fonda i njegove upravljačke kompanije koje su analizirali Istraživački centar MANS-a i dnevni list "Vijesti".

Istovremeno, akcionarima nikada nije plaćena dividenda, a na kraju prošle godine Eurofond je državi dugovao 1,5 miliona eura poreza na dobit, koji nije platio punih šest godina, odnosno od kada je ostvario prihod po osnovu prodaje akcija u Elektroprivredi Crne Gore (EPCG). Eurofond je i na listi blokiranih preduzeća koju sačinjava Centralna banka Crne Gore.

Osnovan kao privatizacioni fond 2001. godine i neposredno uoči Masovne vaučerske privatizacije, Eurofond je u kasnijim godinama poslovao kao fond zajedničkog ulaganja, da bi 2012. godine bio podijeljen na otvoreni fond (u koji je prenijeto dva odsto vrijednosti nekadašnjeg jedinstvenog fonda) i zatvoreni fond (u koji je prenijeto 98 odsto vrijednosti nekadašnjeg jedinstvenog fonda).

Prema podacima iz finansijskih izvještaja, u periodu od 2006. do kraja prošle godine Eurofond je prikazao 57,1 milion eura "priliva po osnovu prodaje akcija". Tako je u 2006. godini prihodovao 4,6 miliona, godinu kasnije tri miliona, u 2008. godini 1,8 miliona, a 2009. godine čak 44,7 miliona eura, što se poklapa sa periodom kada je italijanskoj kompaniji A2A prodat paket akcija u EPCG.

U naredne dvije godine ne postoje podaci o prilivu, da bi nakon toga u finansijskim izvještajima pod stavkom "prilivi po osnovu prodaje ulaganja" bilo prikazano oko 200 hiljada u 2012. godini, nepunih 70 hiljada u 2013. godini i 1,2 miliona u 2014. godini. Finansijski izvještaj za prošlu godinu još nije dostupan, ali je u izvještaju o godišnjem poslovanju Eurofonda, koji je objavljen na njihovom sajtu, dobit od prodaje akcija za 2015. godinu prikazana u iznosu od blizu 1,4 miliona eura.

U odnosu na posmatrani period, a kada je riječ o kupovini akcija, Eurofond je najviše trgovao od 2006. do kraja 2009. godine. Tako je u finansijskim izvještajima vidljivo da je kupujući akcije ukupno potrošio 30 miliona eura, od čega je za trgovinu na berzi izdvojio 23,3 miliona eura (3,2 miliona u 2006. godini, 3,5 miliona u narednoj godini, 2,6 miliona u 2008. i čak 13,5 miliona u 2009. godini), a za kupovinu akcija kroz dokapitalizacije još dodatnih 7 miliona eura.

Posebni podaci koji su u posjedu Istraživačkog centra MANS-a pokazuju da se dokapitalizacije, realizovane od 2007. do 2009. godine, odnose na povećanje vlasništva u ulcinjskoj Solani i Bjelasici Radi u Bijelom Polju koje imaju vrijedne nekretnine. Međutim, suma od 7 miliona, koliko je Eurofond u finansijskim izvještajima naveo da je platio za dokapitalizacije, ne poklapa se sa dokumentacijom iz Privrednog registra koja prikazuje sumu od oko 7,5 miliona.

Osim za kupovinu akcija, Eurofond je u posljednjih deset godina po osnovu naknade za upravljanje isplatio 19,2 miliona eura Društvu za upravljanje Euroinvest, koje njime rukovodi od osnivanja, odnosno od 2001. godine. Prema propisima, upravljačke kompanije imaju pravo na naknadu koja se obračunava u odnosu na neto vrijednost aktive fonda i ranije je iznosila pet odsto neto vrijednosti, a kasnije tri odsto.

Ova vrijednost utvrđuje se na osnovu posebne metodologije, a neto aktiva podrazumijeva razliku između ukupne imovine koja je iskazana knjigovodstveno i ukupnih obaveza društva (kratkoročnih i dugoročnih). U praksi je ona bila najveća u godinama buma na tržištu kapitala, pa su tako i obračunate naknade Euroinvestu bile najveće upravo u tim godinama.

Raspoloživi podaci pokazuju da je Eurofond svojoj upravljačkoj kompaniji najviše novca isplatio u 2009. godini kada je dobila 8,4 miliona eura, te godinu ranije kada je prihodovala 4,4 miliona eura. Međutim, u odnosu na 19,2 miliona, koliko je isplaćeno u poslednjih deset godina, stvarna suma je realno veća, budući da "Euroinvest" upravlja investicionim fondom od 2001. godine. Kompanjom Euroinvest godinama upravljaju lica koja su bliska Veselinu Baroviću, koji se povezuje sa Eurofondom.

Pored toga, Euroinvest ne samo da naplaćuje naknadu od Eurofonda, već ima i vlasništvo u njemu, što je svojevremeno omogućeno uredbom iz 2000. godine koja je propisala da za prvu godinu rada upravljačka kompanija može da naplati 5 odsto naknade u "investicionim jedinicama" koje su kasnije pretočene u akcije, dok u kasnijim godinama za njih nije bilo ograničenja da kupuju akcije fonda na tržištu.

Tako je na kraju 2007. godine Euroinvest posjedovao čak 13,8 odsto vlasništva u Eurofondu, da bi do kraja prošle godine zadržao vlasništvo na nivou od 5,65 odsto akcijskog kapitala.

Upravo su takvi zakonski propisi u startu favorizovali upravljačke kompanije i stvorili prostor ne samo za koncentraciju vlasništva između povezanih lica, već da se iz investicionih fondova izvlači novac u upravljačke kompanije.

Za razliku od Eurofonda čiji je nepokriveni gubitak na kraju prošle godine iznosio 108,8 miliona eura, uz dodatni minus od 40 miliona po osnovu revalorizacionih rezervi (svođenje akcija na tržišnu vrijednost), Euroinvest je na kraju prošle godine imao neraspoređenu dobit od čak 8,6 miliona eura.

U proteklih deset godina, Eurofond nikada nije platio dividendu, dok ni država nije imala nikakvu posebnu korist od njegovog poslovanja. U 2009. godini, zahvaljujući prodaji akcija u EPCG, ovaj investicioni fond je bio dužan da plati nešto preko milion eura poreza na kapitalnu dobit, ali to nije učinio do kraja prošle godine, već je dug porastao sa kamatama na 1,5 miliona.

Prema posljednjim podacima Poreske uprave iz jula ove godine, Eurofond duguje po osnovu poreza na dobit nepunih 560 hiljada eura, ali nije poznato da li je u međuvremenu platio dio duga, ili je postignut dogovor o njegovom reprogramu.

Ovaj tekst je sačinjen uz podršku Evropske unije u sklopu projekta "Nulta tolerancija na korupcijuZa sadržaj ovog teksta odgovorna je isključivo Mreža za afirmaciju nevladinog sektora MANS, a stavovi iznijeti u ovom tekstu se ni u kom slučaju ne mogu smatrati stavovima Evropske unije.